Jaskra, cicha złodziejka wzroku – jakie są metody leczenia jaskry?
Jaskra to przewlekła, postępująca choroba nerwu wzrokowego, która przez długi czas może rozwijać się bezobjawowo, powoli i nieodwracalnie uszkadzając komórki nerwowe siatkówki. Nieleczona może prowadzić do znacznego ograniczenia pola widzenia, a w zaawansowanym stadium – do całkowitej ślepoty. Chociaż jaskry nie da się całkowicie wyleczyć, współczesna okulistyka dysponuje skutecznymi metodami, które pozwalają bardzo często zatrzymać jej rozwój i chronić pacjenta przed trwałą utratą wzroku. Kluczowe znaczenie ma wczesne rozpoznanie i indywidualnie dobrane leczenie – farmakologiczne, laserowe lub chirurgiczne, które pomaga utrzymać ciśnienie wewnątrzgałkowe na bezpiecznym poziomie i zapobiec dalszemu uszkodzeniu nerwu wzrokowego.
Czym jest jaskra i jakie daje objawy?
Jaskra (glaucoma) to grupa chorób oczu charakteryzujących się stopniowym, nieodwracalnym uszkodzeniem nerwu wzrokowego, najczęściej w wyniku podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego. Nerw wzrokowy odpowiada za przesyłanie informacji z siatkówki do mózgu i dlatego jego uszkodzenie prowadzi do pogorszenia jakości widzenia.
W większości przypadków choroba rozwija się powoli i bezboleśnie, co sprawia, że przez długi czas może pozostać niezauważona. Typowym objawem jest zawężanie pola widzenia – najpierw obwodowego, później także centralnego. W bardziej zaawansowanych przypadkach mogą wystąpić trudności z widzeniem w słabym oświetleniu czy zamglenie obrazu. W jaskrze z zamkniętym kątem przesączania, w jej ostrej postaci objawy pojawiają się nagle i mogą obejmować silny ból oka, zaczerwienienie, nudności, widzenie tęczowych kół wokół źródeł światła oraz gwałtowne pogorszenie widzenia – w takim przypadku konieczna jest natychmiastowa interwencja lekarska.
Jakie są przyczyny i czynniki ryzyka rozwoju jaskry?
Jaskra może mieć różne przyczyny, w zależności od jej postaci, ale wspólnym mianownikiem większości przypadków jest zaburzenie odpływu cieczy wodnistej z oka, prowadzące do wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego. Zbyt wysokie ciśnienie mechanicznie uszkadza włókna nerwu wzrokowego, prowadząc do ich stopniowego zaniku. Istnieje również tzw. jaskra normalnego ciśnienia, w której mimo prawidłowego ciśnienia w oku, dochodzi do uszkodzenia nerwu – najprawdopodobniej z przyczyn naczyniowych.
Do głównych czynników ryzyka rozwoju jaskry zalicza się:
- wiek powyżej 40. roku życia,
- dodatni wywiad rodzinny (jaskra u bliskich krewnych),
- podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe,
- krótkowzroczność,
- choroby naczyń krwionośnych (np. nadciśnienie tętnicze, miażdżyca),
- cukrzyca,
- przewlekłe stosowanie leków sterydowych (np. kropli do oczu lub wziewnych glikokortykosteroidów)
- urazy oka.
Warto również pamiętać, że jaskra może występować w postaci wrodzonej lub być wtórna do innych schorzeń okulistycznych i ogólnoustrojowych. Ze względu na często bezobjawowy przebieg choroby, osoby z grup ryzyka powinny regularnie wykonywać badania okulistyczne w kierunku jaskry, nawet jeśli nie zauważają pogorszenia widzenia.
Krople, laser czy operacja? Przegląd metod leczenia jaskry
Leczenie jaskry ma na celu obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego i spowolnienie procesu uszkadzania nerwu wzrokowego – ponieważ zmiany są nieodwracalne, kluczowe jest zatrzymanie lub spowolnienie postępu choroby. Najczęściej terapie rozpoczyna się od stosowania kropli do oczu, które mają na celu obniżyć ciśnienie wewnątrzgałkowe. Preparaty te muszą być stosowane regularnie i do końca życia. Dlatego niezwykle istotna jest dobra współpraca pacjenta z lekarzem oraz przestrzeganie wszystkich zaleceń.
Jeśli leczenie farmakologiczne okazuje się niewystarczające lub źle tolerowane przez pacjenta, możliwe jest zastosowanie laseroterapii (także uzupełniająco do farmakoterapii). W Centrum Okulistycznym Weiss Klinik wykonujemy laseroterapię SLT, która umożliwia małoinwazyjne udrożnienie naturalnych dróg odpływu cieczy wodnistej lub – w przypadku jaskry z zamkniętym kątem przesączania – wykonanie irydotomii, czyli niewielkiego otworu w tęczówce, poprawiającego przepływ cieczy wewnątrzgałkowej i obniżającego ciśnienie w oku.
Gdy zarówno leczenie kroplami, jak i laserem nie przynosi oczekiwanych rezultatów, wykonuje się zabiegi chirurgiczne trabekulektomii lub implantację tzw. mikrostentów, które pomagają w poprawie przepływu płynu w oku i regulacji ciśnienia wewnątrzgałkowego.