Jak wygląda badanie ciśnienia wewnątrzgałkowego?
Pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego (IOP, ang. intraocular pressure) to jedno z podstawowych badań w okulistyce, które ma kluczowe znaczenie w diagnostyce i monitorowaniu jaskry. Podwyższone ciśnienie w oku może przez długi czas nie dawać żadnych objawów, a mimo to stopniowo uszkadzać nerw wzrokowy, prowadząc do nieodwracalnej utraty widzenia. Regularne kontrolowanie ciśnienia w gałce ocznej jest szczególnie ważne u osób po 40. roku życia, z obciążonym wywiadem rodzinnym, krótkowzrocznością lub chorobami układu krążenia. W artykule wyjaśniamy, jak wygląda badanie ciśnienia w oku, jakie są dostępne metody pomiaru oraz kiedy warto je wykonać.
Co to jest ciśnienie wewnątrzgałkowe i dlaczego warto je kontrolować?
Ciśnienie wewnątrzgałkowe to siła, z jaką ciecz wodnista wypełniająca przednią komorę oka naciska na jego ściany. Utrzymanie prawidłowego ciśnienia (zwykle w granicach 10–21 mmHg) jest niezbędne do zachowania odpowiedniego kształtu gałki ocznej, jej ukrwienia oraz prawidłowego działania struktur oka, w tym siatkówki i nerwu wzrokowego.
Zbyt wysokie ciśnienie może prowadzić do uszkodzenia nerwu wzrokowego, czyli jaskry – jednej z głównych przyczyn nieodwracalnej ślepoty na świecie. Co istotne, jaskra rozwija się najczęściej bezboleśnie i bez zauważalnych objawów, dopóki nie dojdzie do znacznego ubytku pola widzenia. Dlatego właśnie pomiar IOP jest rutynowym elementem badań przesiewowych i kontroli okulistycznych, szczególnie u pacjentów z grupy ryzyka.
Jakie są metody pomiaru ciśnienia w oku?
Obecnie stosuje się kilka metod pomiaru ciśnienia wewnątrzgałkowego. Wybór konkretnej techniki zależy od dostępnego sprzętu, celu badania oraz stanu pacjenta.
Tonometria bezkontaktowa (tzw. dmuchnięcie powietrza)
To najbardziej popularna, nieinwazyjna metoda badania. Pacjent siada przed aparatem, a urządzenie kieruje krótki strumień powietrza na powierzchnię oka. Pomiar opiera się na analizie odkształcenia rogówki. Zaletą tej metody jest brak konieczności znieczulenia i kontaktu z okiem, co zwiększa komfort pacjenta. Wadą może być nieco mniejsza precyzja w porównaniu do metod kontaktowych.
Tonometria aplanacyjna Goldmanna
To złoty standard w diagnostyce jaskry i pomiarze IOP. Wymaga znieczulenia oka specjalnymi kroplami oraz kontaktu z rogówką. Lekarz używa tonometru zintegrowanego z lampą szczelinową i delikatnie dotyka powierzchni oka. Pomiar jest bardzo dokładny, ale wymaga współpracy pacjenta i może być trudniejszy do wykonania u dzieci czy osób z dużym lękiem.
Tonometria dynamiczna (np. tonometr iCare, Tono-Pen)
Specjalistyczne przenośne urządzenia umożliwiające szybki pomiar nawet u dzieci czy pacjentów leżących. Niektóre z nich nie wymagają znieczulenia, są wygodne w użyciu i mają akceptowalną dokładność.
Kiedy i jak często należy badać ciśnienie w oku?
Częstotliwość pomiaru ciśnienia wewnątrzgałkowego zależy od wieku, obciążeń zdrowotnych i wywiadu rodzinnego. Zalecenia ogólne:
- Osoby zdrowe po 40. roku życia: co najmniej raz na 2–3 lata w ramach rutynowego badania okulistycznego.
- Osoby z grup ryzyka (np. jaskra w rodzinie, cukrzyca, nadciśnienie, krótkowzroczność powyżej –6.0 D): co 12 miesięcy lub częściej.
- Pacjenci z rozpoznaną jaskrą lub podejrzeniem jaskry: zgodnie z zaleceniami lekarza, często co 3–6 miesięcy.
Ważne jest również, aby pomiar był wykonywany o różnych porach dnia, ponieważ ciśnienie w oku może naturalnie się wahać (np. rano może być wyższe niż wieczorem). U niektórych pacjentów konieczne może być tzw. profilowanie ciśnienia ocznego – seria pomiarów wykonywanych w ciągu jednego dnia lub kilku dni z rzędu.
Diagnostyka okulistyczna w Weiss Klinik w Chorzowie
W Weiss Klinik stosujemy zaawansowane technologie diagnostyczne i lecznicze, które umożliwiają naszym doświadczonym specjalistom precyzyjne diagnozy i skuteczne interwencje w przypadku różnorodnych schorzeń oczu. Zajmujemy się leczeniem chorób oczu, w tym m.in. leczeniem zaćmy, jaskry i chorób siatkówki.